حرکت می نماید و باعث وقوع زلزله می گردد.زلزله به عنوان یکی از عوارض طبیعی پیوسته در طول تاریخ باعث خرابی ها و از بین رفتن جان انسان های زیادی شده، به عنوان مثال در طی سال های 1900 تا 1990 ، حدود 1100 زلزله مرگبار در

 75 کشور جهان رخ داده و بیش از 80 درصد مرگ و میرهای حاصل از این زمین لرزه ها در شش کشور جهان رخ داده است. به عبارت دیگر هر ساله در اثر وقوع زلزله 335هزار نفر کشته و 36 میلیارد دلار خسارت اقتصادی مربوط به کشورهای پیشرفته است.

قطع منابع آب نیز از دیگر پیامدهای زلزله است؛ آب یکی از عناصر مهم در زندگی و حیات اجتماع شهری انسان به حساب می آید، پس می بایست با تعریف سیستم ذخیره آب و آبرسانی در شهرها و استفاده از داده های لرزه ای، نقش توزیع گسل ها و مقاومت خاک اقدامات ضد لرزه ای را انجام دهیم. شبکه آبرسانی شهری می بایست از یک سیستم مرکزی کنترل شود و امکان مرمت سریع و جایگزین در آن وجود داشته باشد.

از نکات فوق چنان برداشت می گردد که ایمن سازی شبکه های زیر ساختی شهر در برابر زلزله، می تواند نقش بسیار مهمی در افزایش مقاومت شهر در برابر زلزله ایفا کند. پس هرچه طول شبکه های زیر ساختی شهر کمتر باشد، آسیب های وارده نیز به آنها کمتر خواهد بود و بهتر می توان در هنگام وقوع زلزله آنها را کنترل نمود.

شبکه ارتباطی شهر نقش حساسی در آسیب پذیری شهر در برابر زلزله دارد. در صورتی که شبکه در اثر وقوع زلزله آسیب نبیند و کارایی خود را حفظ کند از تلفات زلزله به میزان زیادی کاسته خواهد شد. زیرا امکان گریز از از موقعیت های خطرناک به مناطق امن را فراهم می کند و از طرفی عبور وسایط نقلیه امدادی و اطفای حریق نیز به راحتی صورت خواهد گرفت.

شبکه ارتباطی با توجه به تاسیساتی از قبیل پل ها باید به طوری طراحی شوند که مقاومت لازم را در برابر زلزله داشته باشند و این توجه به لزوم انجام مطالعات لرزه خیزی، موقعیت زمین شناسی و گسل ها و جنس خاک و ... را روشن می سازد.

به طور کلی با طراحی شبکه ارتباطی کارآمد شهری، می توان صدمات زلزله در شهرها را کاهش داد. شبکه کارآمد شبکه ای است که دارای عرصه بیشتر بوده و سطح آن به نسبت سطح ساخته شده شهر بیشتر و دارای پل های کمتری باشد. با شبکه در خارج شهر ارتباط مستقیم تر داشته و از پیچ و خم کمتری برخوردار باشد. همچنین ارتباط کاربری های حساس شهری مثل بیمارستان ها و آتش نشانی را به طور مستقیم برقرار نماید، از حریم گسل ها نیز دور بوده و امکان جایگزینی آن از قبل تعریف و پیش بینی شده باشد.

ولی در شهر تهران راه های ارتباطی بسیار تنگاتنگ و پیچیده است. معمولا خیابان های اصلی شهر که بعضا به بعضی از بیمارستان ها خاتمه می یابد بسیار پر تردد هستند، در صورت وقوع زلزله تمامی راه ها مسدود و شاه راه حیاتی برای کمک رسانی به مردم قطع خواهد گردید.

کوچه های تنگ، ساختمان های فرسوده که از هیچ گونه اصول خاصی برای ساخت و ساز و مقاوم سازی در برابر زلزله برخوردار نیستندمعضل و خطرات احتمالی را صد چندان می کند. در این کوچه های تنگ هیچ راهی برای کمک رساندن به زیر آوارماندگان وجود ندارد و حتی کمک شایانی را نیز به بازماندگان حادثه نمی توان ارائه کرد.

برنامه ریزان شهری بر این باورند که مقاوم سازی ساختمان ها و تقویت سازه های ساختمانی در امور شهرسازی و احداث بنا در شهرها و استفاده مناسب از تحقیقات در حوزه زمین شناسی و اقلیمی می تواند نقش بسیار مهمی در کاهش خسارات و تلفات جانی داشته باشد.

نگاه دقیق به بافت های فرسوده این واقعیت را نمایان می سازد که سرمایه در این نقاط تمرکز پیدا نمی کند به طوری که بساز و بفروش ها این ریسک را به خود وارد نمی کنند تا در چنین مناطقی سرمایه گذاری کنند و سرمایه خود را مورد آماج قرار دهند.

یکی از کارهایی که مسوولان شهری در زمان نزدیک می بایست جزو برنامه های آتی خود قرار دهند سرمایه گذاری در ساخت و مرمت و ایجاد استحکام در ساختمان های قدیمی با استفاده از مصالح ساختمانی مرغوب و تنظیم مقررات جهت کنترل ساخت و سازهاست.

به طور خلاصه سیکل معیوب در اصول شهرسازی، بیمارستان ها را نیز بی نصیب نگذاشته است به نحوی که می توان به جرات گفت حدود 50 درصد از بیمارستان های شهر تهران و 70 درصد از بیمارستان های کل کشور به دلیل قدمت بیش از 30 سال مقاومت کافی را در مقابل زلزله ندارند.

آمار و ارقام نشان می دهد که از ابتدای قرن 20 تا کنون بیش از 2/4 میلیون نفر انسان در اثر سوانح طبیعی جان خود را از دست داده اند، از این میان 51 درصد ناشی از زمین لرزه است که 5/85 درصد آن مربوط به کشورهای آسیایی و اقیانوسیه است که تنها دلیل و توجیه آن عدم توجه به اقدامات پیشگیری می باشد.

سانحه، فاجعه یا بحران در پس وقوع زلزله، یک پدیده اجتماعی است که موجب بر هم ریختگی نهادهای اجتماعی در یک دوره می شود ولی باعث از بین رفتن این نهادها نگردیده و جامعه به زندگی خود ادامه می دهد. مشکلات و عواقب پس از وقوع زلزله، از نظر وخامت کمتر از خرابی ها و خسارات اولیه آن نیست، به دنبال وقوع زلزله، تعداد زیادی از مردم بی خانمان شده، از غذا و پوشاک و سایر ضروریات زندگی محروم می شوند، در معرض اثرات نامطلوب شرایط اقلیمی و بیماریهای واگیردار قرار می گیرند و دچار اختلالات اجتماعی می گردند.

مقاوم سازی و برقراری مجدد سرویس های ضروری، بازسازی، ایجاد سرپناه و مسکن موقت، تخریب اماکن نا امن و پاکسازی مناطق صدمه دیده، بهداشت ، استقرار وضعیت عادی، مددکاری، ارزیابی و بازنگری قوانین و برنامه های مدیریت بحران، توسعه پژوهش و آموزش از اهم فعالیت ها و اقدامات مورد نیاز پس از بحران زمین لرزه اند که این مرحله پس از یک پروسه طولانی مدت برای بازگرداندن اوضاع به حالت عادی و به جریان انداختن دوباره حیات و زندگی در مراکز جمعیتی به حساب می آید.

پیش گیری همیشه موثرتر از درمان است، پس امید است برنامه ریزان شهری قبل از بروز تلفات سنگین مالی و انسانی در پی چاره باشند تا در زمان زلزله با این مشکل مواجه نباشند که کم کاری خود را به ارگان دیگری بچسبانند.